Verklaring ten gunste van een handvest voor het Europa van de cultuur

Wij, vertegenwoordigers van lidstaten van de Europese Unie, verklaren dat wij, vanuit de overtuiging dat cultuur de grondslag vormt van het Europa waarin wij leven en een fundamenteel onderdeel vormt van de Europese identiteit en het Europese burgerschap, cultuur binnen de Europese constructie tot prioriteit willen verheffen.

Wij stellen vast dat cultuur eveneens een bijdrage levert aan de economische ontwikkeling, de werkgelegenheid en de sociale en territoriale cohesie en positief kan doorwerken naar de uitstraling van Europa in de wereld.

Wij zijn ervan overtuigd dat het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa een gunstige uitwerking zal hebben op de verwezenlijking van deze prioriteit. Het Verdrag leidt immers tot versterking van de instellingen van de Unie en behelst dat erkenning van de culturele diversiteit en van de tradities van de volkeren in Europa tot een speerpunt van de Europese Unie wordt verheven.

Wij stellen vast dat bescherming van onze rijke culturele en taalkundige diversiteit een fundamentele doelstelling van onze gemeenschappelijke activiteit dient te zijn, waaraan overigens ook uitdrukking wordt gegeven in het motto van de Unie: "In verscheidenheid verenigd":

In dit verband stellen wij vast dat het beleid van de Unie en van haar lidstaten, met zijn culturele en taalkundige implicaties, met name gegrondvest is in de volgende principes:

- de erkenning van het specifieke karakter van culturele en audiovisuele goederen en diensten, die immers geen gewone handelswaar vormen;

- het subsidiariteitsbeginsel, waarbij de interne organisatie en de spreiding van de culturele competenties binnen de landen gelijkelijk worden gerespecteerd;

- het recht van staten, regio’s, gemeenten en andere lokale overheden om, in het kader van hun respectieve competenties, het beleid te voeren en de maatregelen te treffen die hun gepast voorkomen waar dit het behoud en de ontwikkeling van hun culturele en artistieke uitdrukkingsvormen betreft;

- het principe dat er horizontaal rekening moet worden gehouden met het specifieke karakter van audiovisuele goederen en diensten en van andere goederen en diensten binnen het culturele domein, ook bij beleidsmaatregelen van de Europese Unie die andere competentiegebieden betreffen, zulks met het oogmerk de diversiteit van de culturen te eerbiedigen en te bevorderen. Dit principe heeft met name betrekking op het beleid inzake:
- de interne markt en concurrentie, in het bijzonder waar het de vraag betreft of overheidssteun verenigbaar is met de interne marktwerking;
- de externe handel: bij onderhandelingen over handelsakkoorden betreffende audiovisuele en culturele diensten is instemming van alle lidstaten vereist indien sluiting van deze akkoorden een bedreiging vormt voor de culturele en taalkundige diversiteit binnen de Europese Unie.

- de bijdrage die cultuur kan leveren aan duurzame ontwikkeling, solidariteit tussen de volkeren, vrije en eerlijke handel, zodat met name een oplossing kan worden gevonden voor onevenwichtigheden in de handelsstromen en de uitwisseling van cultuurgoederen op mondiale schaal; de Europese Unie dient in het bijzonder de interculturele dialoog te bevorderen, zowel in eigen kring als met derde landen.

- een respectvolle benadering van openbare culturele instellingen in de lidstaten, gezien de bijzondere rol die zij in een democratische maatschappijvorm spelen bij het bewaren en bevorderen van diversiteit in artistieke uitingsvormen en cultuurinhouden en bij het toezicht op pluralisme in de media en op diversiteit van meningen.

Wij stellen tevens vast dat zeker moet worden gesteld dat er voldoende middelen voor Europese culturele projecten, instellingen en netwerken beschikbaar komen.

Indien deze principes in acht worden genomen en actief ten uitvoer worden gelegd, kan de culturele dimensie naar onze overtuiging uitgroeien tot een Europees politiek project dat niet meer weg te denken valt. Dit op de eerbiediging en bevordering van culturele diversiteit gestoelde project zal ertoe leiden dat het Europese identiteitsbesef wordt versterkt en dat het bewustzijn van alle Europese burgers tot een gemeenschappelijke gemeenschap van waarden te behoren, evenals hun bereidheid om gezamenlijk een gemeenschappelijke toekomst op te bouwen, zullen toenemen.

- Français - Anglais - Allemand - Espagnol - Italien - Grec (pdf) - Polonais - Portugais - Danois - Estonie - Finnois - Hongrois - Letton - Lituanien - Néerlandais - Slovaque - Slovène - Suédois - Tchèque